22/11/17

Unha cea familiar

Fugu[1] é un peixe capturado nas costas do Pacífico de Xapón. O peixe ten un significado especial para min desde que a miña nai morreu por comelo. O veleno reside nas glándulas sexuais do peixe, dentro de dúas bolsas fráxiles. Ao preparar o peixe, estas bolsas deben ser retiradas con precaución, xa que calquera torpeza permitirá que o veleno escape polas veas. Lamentablemente, non é doado afirmar se esta operación se levou a cabo con éxito ou non. A comprobación é, por dicilo así, no momento de xantar.
O envelenamento por Fugu é espantosamente doloroso e, case sempre, fatal. Se o peixe se ceou á noite, a vítima adoita espertar por mor da dor durante o sono. Reméxese en agonía algunhas horas e morre pola mañá. O peixe chegou a ser extremadamente popular en Xapón despois da guerra. Até que se impuxeron estritas regras, era un acontecemento realizar a perigosa operación de evisceración na propia cociña, e invitar a veciños e amigos para a festa.

No momento da morte da miña nai, eu estaba vivindo en California. A relación cos meus pais volvérase algo tensa nese período e, por conseguinte, non souben das circunstancias que rodeaban a súa morte até que regresei a Tokio dous anos despois.
Ao parecer, a miña nai sempre se negara a comer o fugu, pero, nesa ocasión, fixera unha excepción, logo de ser invitada por unha antiga amiga da escola, á cal estaba ansiosa por non ofender.
Foi o meu pai quen me proporcionou os detalles mentres conduciamos desde o aeroporto á súa casa no distrito de Kamakura[2]. Cando finalmente chegamos, estaba finalizando un asollado día de outono.
‒ Xantaches no avión? ‒ preguntou meu pai. Estabamos sentados no piso tatami[3] da súa sala de té.
‒  Déronme unha merenda lixeira.
‒  Debes estar famento. Comeremos tan axiña como chegue Kikuko.
O meu pai era un home de aspecto formidable cunha gran mandíbula pétrea e furiosas cellas negras. Penso agora, en retrospectiva, que se parecía moito a Chou En‒ Lai, aínda que el non aceptaría semellante comparación, pois estaba particularmente orgulloso do puro sangue de samurai[4] que corría na familia.


KAZUO ISHIGURO 



 SE QUERES LER O RELATO COMPLETO PREME AQUÍ


[1] Fugu: peixe globo, da familia dos tetraodóntidos, propio das zonas tropicais.
[2] Tatami: esteiras de tecido groso de esparto, vimbios ou palma  moi características das casas xaponesas, que se usaban para recubrir todo o piso nas habitacións máis destacadas.
[3] Samurái: guerreiro do antigo Xapón;  élite militar que gobernou o país durante séculos. A ética de honor samurai obrigábaos ao seppuku ou hara-kiri, suicidio ritual (evisceración provocada por un corte no ventre de esquerda a dereita) para evitar a vergoña da derrota, pagar por un erro grave ou acompañar ao seu señor na morte.

16/11/17

Nubes

Oh, nubes que polos ceos eternamente errades!
Longo colar de perlas voando na estepa azul,
exiliadas coma min, correndo cara ao sur,
lonxe do amado norte que, coma min, deixades!

Que vos impele? Un veredicto do Destino?
Algún oculto segredo? Un mal que se coñece?
Talvez cargades cun crime que envilece?
ou, de amigos velenosos un torpe desatino?

Non. Fuxides cansas da irmá e estéril terra;
as tristezas e as paixóns sonvos estrañas.
Eternamente libres vagades nas frías entrañas,
e ignorarades, sen patria, a dor que o exilio encerra.

Mijaíl  Lérmontov, (1814-1841).

Lérmontov: Poeta e pintor romántico ruso, de Moscova. A hostilidade contra o seu entorno cultural, manifestada no poema “A morte do poeta”, motivado pola morte do seu idolatrado Pushkin, ocasionoulle un duro desterro ao Cáucaso. “Nubes” é un dos seus poemas máis íntimos. 

15/11/17

O condutor borracho

Por un sinuoso camiño e a gran velocidade, un home bébedo conducía o seu carro. De súpeto, perdeu o control, saíu do traxecto e precipitouse contra unha charca fedorenta. Varias persoas, ao ver o accidente, correron ao lugar e axudaron a incorporarse ao condutor.
Este non podía ocultar a súa borracheira. e, entón, un dos seus auxiliadores díxolle:
—Pero, é que non leu vostede o famoso tratado de Naraín Gupta, onde se estende sobre os efectos prexudiciais do alcohol?
E o ebrio condutor, sen deixar de impar, tatexou: 
—Eu, eu... son... Naraín Gupta.

Conto tradicional hindú

O traxe novo do Emperador

Hai moitos anos, había un Emperador tan afeccionado aos traxes novos que gastaba todas as súas rendas en vestir coa máis suprema elegancia. Non se interesaba polos seus soldados, nin polo teatro, nin lle gustaba saír de paseo polo campo, a menos que fose para lucir os seus traxes novos. Tiña unha vestimenta distinta para cada hora do día, e do mesmo xeito que se di dun rei: “Está no Consello?”, do noso home dicíase: “O Emperador está no vestiario?”.
A cidade en que vivía o Emperador era moi leda e buliciosa e todos os días chegaban a ela moitísimos estranxeiros.
Unha vez, presentáronse dous truáns que se facían pasar por tecedores, asegurando que sabían tecer as máis marabillosas teas. Non soamente as cores e os debuxos eran fermosísimos, senón que as pezas con elas confeccionadas posuían a milagrosa virtude de ser invisibles a toda persoa que non fose apta para o seu cargo ou que fose irremediablemente estúpida.
—Deben ser vestidos magníficos! —pensou o Emperador—. Se os tivese, podería indagar que funcionarios do reino son ineptos para o cargo que ocupan. Podería distinguir entre os intelixentes e os parvos. Nada, que se poñan axiña a tecer a tea—. E mandou abonar aos dous pícaros un bo adianto en metálico, para que puxesen ao choio canto antes.
Eles montaron un tear e simularon que traballaban; pero non tiñan nada na máquina. Malia iso, fixéronse fornecer coas sedas máis finas e co ouro de mellor calidade, que se embolsaron gustosamente, mentres seguían facendo como que traballaban nos teares baleiros até moi entrada a noite.
«Gustaríame saber si avanzan coa tea»—, pensou o Emperador. Pero había unha cuestión que o tiña un tanto cohibido, a saber, que un home que fose estúpido ou inepto para o seu cargo non podería ver o que estaban tecendo. Non é que temese por si mesmo; sobre este punto estaba bastante tranquilo; pero, polo si ou polo non, prefería enviar primeiro a outro, para asegurarse de como andaban as cousas. Todos os habitantes da cidade estaban informados da particular virtude daquela tea, e todos estaban impacientes por ver até que punto o seu veciño era aparvado ou inepto.
«Enviarei ao meu Primeiro Ministro a que visite aos tecedores —pensou o Emperador—. É un home honrado e o máis indicado para xulgar das calidades da tea, pois ten talento, e non hai quen desempeñe o cargo como el».
O vello e digno Ministro presentouse, pois, na sala ocupada polos dous estafadores, os cales seguían traballando nos teares baleiros. «Deus nos valla! —pensou o Ministro para os seus adentros, abrindo uns ollos coma laranxas—. Pero se non vexo nada!». Con todo, non soltou palabra.
Os dous raposos rogáronlle que se achegase e preguntáronlle se non consideraba magníficos a cor e o debuxo. Sinalábanlle o tear baleiro, e o pobre home seguía cos ollos desencaixados, pero sen ver nada, posto que nada había. «Deus santo! —pensou—. Seica son parvo? Ninguén o cre, e ninguén ten que sabelo. É posible que eu sexa inútil para o cargo? Non, desde logo non podo dicir que non vin a tea».
—Que? Non di a Vosa Excelencia nada do tecido? —preguntou un dos tecedores.
—Oh, precioso, marabilloso! —respondeu o vello Ministro mirando a través dos lentes—. Que debuxo e que cores! Desde logo, direi ao Emperador que me gustou extraordinariamente.
—Dános unha boa alegría —responderon os dous teceláns, dándolle os nomes das cores e describíndolle o raro debuxo. O vello tivo bo coidado de quedarse as explicacións na memoria para poder repetilas ao Emperador; e así o fixo.
Os estafadores pediron entón máis diñeiro, máis seda e máis ouro, xa que o necesitaban para seguir tecendo. Todo foi a parar aos seus petos, pois nin un fío se empregou no tear; e eles continuaron, como antes, traballando nas máquinas baleiras.
Pouco despois, o Emperador enviou a outro alto funcionario da súa confianza a inspeccionar o estado da tea e informarse de se quedaría pronto lista. Ao segundo, ocorreulle o que ao primeiro; mirou e mirou..., pero como no tear non había nada, nada puido ver.
—Verdade que é unha tea fermosa? —preguntaron os dous tramposos, sinalando e explicando o precioso debuxo que non existía.
«Eu non son parvo —pensou o home—, e o emprego que teño non o solto. Sería moi molesto. É preciso que ninguén se dea conta». Así que se desfixo en loanzas da tea que non vía, e ponderou o seu entusiasmo por aquelas fermosas cores e aquel soberbio debuxo.
—É digno de admiración! —dixo ao Emperador.
Todos os moradores da capital falaban da magnífica tea, tanto, que o Emperador quixo vela cos seus propios ollos antes de que a sacasen do tear. Seguido dunha multitude de personaxes escolleitos, entre os cales figuraban os dous devanditos probos funcionarios, encamiñouse á casa onde paraban os pícaros, os cales continuaban tecendo con todas as súas forzas, aínda que sen fíos nin fiados.
—Verdade que é admirable? —preguntaron os dous honrados funcionarios—. Fíxese Vosa Maxestade nestas cores e estes debuxos —e sinalaban o tear baleiro, crendo que os demais vían a tea.
«Como! —pensou o Emperador—. Eu non vexo nada! Isto é terrible! Serei tan parvo? Seica non sirvo para emperador? Sería espantoso».
—Oh, si, é moi linda! —dixo—. Gústame, apróboa—. E cun xesto de agrado miraba o tear baleiro; non quería confesar que non vía nada.
Todos os compoñentes do seu séquito miraban e remiraban, pero ningún sacaba nada en limpo; mentres, todo era exclamar, como o Emperador: —oh, que bonito!—, e aconselláronlle que estrease os vestidos confeccionados con aquela tea na procesión que debía celebrarse proximamente. —É preciosa, elegantísima, estupenda!— corría na fala da xente, e todo o mundo parecía extasiado con ela.
O Emperador concedeu cadansúa condecoración aos dous canallas para que as prendesen no ollal, e nomeounos Tecedores Imperiais.
Durante toda a noite que precedeu ao día da festa, os dous raposeiros estiveron levantados, con dezaseis lámpadas acesas, para que a xente vise que traballaban activamente na confección dos novos vestidos do Soberano. Simularon quitar a tea do tear, cortala con grandes tesoiras e cosela con agullas sen fío; finalmente, dixeron: —Por fin, o vestido está listo!
Chegou o Emperador en compañía dos seus cabaleiros principais, e os dous tunantes, levantando os brazos coma se sostivesen algo, dixeron:
—Isto son os pantalóns. Aí está a casaca. Aquí teñen o manto. As pezas son lixeiras coma se fosen de tea de araña; un crería non levar nada sobre o corpo, mais precisamente isto é o bo da tea.
—Si! —asentiron todos os cortesáns, malia que non vían nada, pois nada había.
—Quere dignarse Vosa Maxestade quitarse o traxe que leva —dixeron os dous desvergonzados— para que podamos vestilo co novo diante do espello?
Quitou o Emperador as súas pezas, e os dous simularon poñerlle as diversas pezas do vestido novo, que dixeran remataren pouco antes. E collendo ao Emperador pola cintura, fixeron coma se lle atasen algo, a cola seguramente; e o Monarca todo era dar voltas ante o espello.
—Deus, e que ben lle senta, vaille estupendamente! —exclamaban todos—. Vaia deseño e vaia cores! É un traxe precioso!
—O palio baixo o cal irá A vosa Maxestade durante a procesión, agarda xa na rúa—anunciou o mestre de Cerimonias.
—Moi ben, estou a punto —dixo o Emperador—. Verdade que me senta ben? ? e volveuse unha vez máis de face ao espello, para que todos cresen que vía o vestido.
Os axudantes de cámara encargados de soster a cola baixaron as mans ao chan como para erguela, e avanzaron con ademán de soster algo no ar; por nada do mundo confesarían que non vían nada. E, deste xeito, botou a andar o Emperador baixo o magnífico palio, mentres o xentío, desde a rúa e as fiestras, exclamaba:
—Que preciosos son os vestidos novos do Emperador! Que magnífica cola! Que fermoso é todo!
Ninguén permitía que os demais se decatasen de que nada vía, para non ser tido por inepto no seu cargo ou por paspán. Ningún traxe do Monarca tivera tanto éxito como aquel.
—Pero... se non leva nada! —exclamou, de súpeto, un neno.
—Deus bendito, escoiten a voz da inocencia! —dixo o seu pai; e todo o mundo foise repetindo ao oído o que acababa de dicir o pequeno.
—Non leva nada; é un raparigo o que di que non leva nada!
—Pero se non leva nada! —gritou, finalmente, o pobo enteiro.
Aquilo desacougou ao Emperador, pois presentía que o pobo tiña razón; mais pensou: «Hai que aturar até o fin».


E seguiu máis fachendoso que antes; e os axudantes de cámara continuaron sostendo a inexistente cola.

Hans Christian Andersen


Hans Christian Andersen (1805-1875) foi un escritor e poeta danés, famoso polos seus contos para nenos, como O patiño feo, A sereíña, A raíña das neves, O soldadiño de chumbo...

21/05/17

O pan alleo

VARLAM T. SHALÁMOV
Aquel era un pan alleo, o pan do meu compañeiro. Este confiaba só en min. Ao compañeiro pasárono a traballar á quenda de día e o pan ficou comigo nun pequeno cofre ruso de madeira. Agora xa non se fan cofres así, en cambio nos anos vinte as raparigas presumían con eles, con aqueles maletíns deportivos, de pel de crocodilo artificial. No cofre gardaba o pan, unha ración de pan. Se sacudía a caixa, o pan removíase no interior. O bauliño atopábase baixo a miña cabeza. Non puiden durmir moito. O home famento dorme mal. Pero eu non durmía xustamente porque tiña o pan na miña cabeza, un pan alleo, o pan do meu compañeiro.
Sentei sobre a liteira... Tiven a impresión de que todos me ollaban, que todos sabían o que me propoñía facer. Pero o encargado de Día afanábase xunto á fiestra poñendo un parche sobre algo. Outro home, cun apelido que non lembro e que traballaba coma min na quenda de noite, naquel momento estaba a deitarse nunha liteira que non era a súa, no centro do barracón, cos pés dirixidos cara á cálida estufa de ferro. Aquela calor non chegaba até min. O home deitábase de costas, cara arriba. Achegueime a el, tiña os ollos pechados. Mirei cara ás liteiras superiores; alí nun recuncho do barracón, alguén durmía ou permanecía deitado cuberto por unha chea de farrapos. Deiteime de novo no meu lugar coa firme decisión de durmir.

Contei até mil e levanteime de novo. Abrín o baúl e extraín o pan. Era unha ración, unha barra de trescentos gramos, fría como un anaco de madeira. Achegueino en segredo ao nariz e o meu olfacto percibiu case imperceptiblemente cheiro a pan. Dei volta á caixa e deixei caer sobre a miña palma unas cantas faragullas. Lambín a man coa lingua, e a boca enchéuselleme no intre de saliva, as migallas fundíronse. Deixei de dubidar. Belisquei tres anaquiños de pan, pequenos coma a uña do maimiño, coloquei o pan no baúl e deiteime. Desfacía e chuchaba aquelas faragullas.
E durmín, orgulloso de non lle ter roubado o pan ao meu compañeiro.
r
VARLAM T. SHALÁMOV. Relatos de Kolymá (1978)

07/05/17

Renacemento

A primavera vén e cen riseiros pétalos nacen;
a primavera vai, e cen riseiros pétalos caen.
O meu ollos miran as cousas pasar;
a miña cabeza énchese de neboentas canas.
Mais cando a primavera pasa,
non todas as flores vas detrás dela.
Esta noite, diante da miña porta, 
floreceu unha póla de ameixeira.

MÃN GIAC (Vietnam,1052-1096)

06/05/17

O corpo

O corpo das persoas é coma o pestanexo dun lóstrego
que existe só para regresar á Nada,
coma un brote de primavera que murcha no outono.
Non invistas tempo pensando no proceso, pois non ten propósito;
Coma unhas pingas de orballo que pende na punta da herba,
así as nosas vidas aboian.


VAN HANH (Vietnam, morto en 1018)

01/03/17

Paseo nocturno


Cheguei á casa cargando o cartafol cheo de papeis, relatorios, estudos, investigacións, propostas, contratos. A miña muller, xogando un solitario na cama, cun vaso de whisky no velador, dixo, sen sacar os ollos das cartas, tes ar de canso. Os sons da casa: a miña filla no seu cuarto practicando impostación da voz, a música cuadrafónica do cuarto do meu fillo. Non vas soltar ese maletín? Preguntou a miña muller, saca esa roupa, bebe un whiskiño, necesitas aprender a relaxarte.

Fun para a biblioteca, o lugar da casa onde me gustaba estar illado e como sempre non fixen nada. Abrín o volume de pescudas sobre a mesa, non vía as letras nin os números, eu esperaba nada máis. Ti non paras de traballar, aposto que os teus socios non traballan nin a metade e gañan o mesmo, entrou a miña muller na sala cun vaso na man, xa podo mandar servir a cea?

A empregada servía á francesa, os meus fillos creceran, a miña muller e eu estabamos gordos. É aquel viño que che gusta, ela estalou a lingua con pracer. O meu fillo pediume diñeiro cando estabamos co café, a miña filla pediume diñeiro na hora do licor. A miña muller non pediu nada, nós tiñamos unha conta bancaria conxunta.
Imos dar unha volta no coche? Invitei. Eu sabía que ela non ía, era a hora do serial televisivo. Non sei que graza ten pasear en coche todas as noites, ese coche custou unha fortuna, ten que ser usado, eu apégome menos aos bens materiais, respondeu a miña muller.

Os coches dos nenos bloqueaban a porta do garaxe, impedindo que eu sacase o meu coche. Saquei o coche dos dous, deixeinos na rúa, saquei o meu e deixeino na rúa, puxen os dous coches novamente no garaxe, pechei a porta, todas esas manobras deixáronme levemente irritado, pero ao ver os parachoques saíntes do meu coche, o reforzo especial dobre de aceiro cromado, sentín que o corazón batía rápido de euforia. Metín a chave no contacto, era un motor poderoso que xeraba a súa forza en silencio, escondido no capó aerodinámico. Saín, como sempre sen saber para onde ir, tiña que ser unha rúa deserta, nesta cidade que ten máis xente que moscas. Na Avenida Brasil, alí non podía ser, moito movemento. Cheguei a unha rúa mal iluminada, chea de árbores escuras, o lugar ideal. Home ou muller?, realmente non había gran diferenza, pero non aparecía ninguén en condicións, comecei a quedar un pouco tenso, iso sempre sucedía, até me gustaba, o alivio era maior. Entón vin á muller, podía ser ela, aínda que unha muller fose menos emocionante, por ser máis fácil. Ela camiñaba apresuradamente, levando un vulto de papel ordinario, cousas da panadería ou da tenda de legumes, estaba de saia e blusa, andaba rápido, había árbores na beirarrúa, de vinte en vinte metros, un interesante problema que esixía unha dose de pericia. Apaguei as luces do coche e acelerei. Ela só caeu na conta de que eu ía encima dela cando escoitou o son do caucho dos pneumáticos pegando na cuneta. Collín a muller por arriba dos xeonllos, ben no medio das dúas pernas, un pouco máis sobre a esquerda, un golpe perfecto, escoitei o ruído do impacto partindo os dous osos, desviei rápido á esquerda, un golpe perfecto, pasei como un foguete preto dunha árbore e escorreguei cos pneumáticos cantando, de volta ao asfalto. Motor bo, o meu, ía de cero a cen quilómetros en once segundos. Até puiden ver o corpo todo desconxuntado da muller que fora parar, avermellado, encima dun muro, deses baixiños de casa de suburbio.

Examinei o coche no garaxe. Pasei orgullosamente a man suavemente polo gardalamas, o parachoques sen marca. Poucas persoas, no mundo enteiro, igualaban a miña habilidade no uso desas máquinas.

A familia estaba vendo a televisión. Xa deches o teu paseíño, agora estás máis tranquilo?, preguntou a miña muller, deitada no sofá, mirando fixamente o vídeo. Vou durmir, boas noites  a todos, respondín, mañá vou ter un día horrible na compañía.

RUBEM FONSECA (Os melhores Contos Brasileiros de 1973. 1974)


Rubem Fonseca (1925) escritor e guionista brasileiro. O seu estilo agudo e mordaz valéronlle os máis destacados galardóns, como o Premio Camões (o máis destacado en portugués) ou o Juan Rulfo. Destacan nel o tratamento da crueldade, as situacións corrosivas nas que coloca os personaxes, os xiros de humor...

10/12/13

Pesadelo en verde

Espertou plenamente consciente da súa decisión: a grande decisión que tomara mentres repousaba a noite anterior, tentando durmir. Tería que matala sen afrouxarse, quería sentirse novamente coma un home, coma un home completo. Tería que ser firme no momento de pedirlle o divorcio á súa esposa ou todo se ía perder e nunca volvería a reunir o valor necesario para facelo. Agora vía claro que, xa desde o principio mesmo do seu matrimonio, ficaba inevitable que as cousas chegaran a este estado.

Estar casado cunha muller máis forte ca el, máis forte en todos os sentidos, non só era intolerable senón que o convertía progresivamente nun indefenso e débil rato. A súa muller podíalle gañar en todo o que facía. Unha atleta como era, podíalle derrotar con facilidade en tenis, en golf, en todo. Podía montar e patinar mellor ca el; guiar un automóbil con máis pericia. Experta en case todo, facíalle parecer un torpe xogador de póker, ao que xogaba como unha consumada profesional. E, o que aínda era peor, pouco a pouco ela colleu as rendas dos seus negocios e asuntos financeiros e levounos a unha prosperidade económica que el xamais podería nin imaxinar. Non existía unha soa faceta na que o seu ego, ou o pouco que del lle quedaba, non tivera sido lacerado e golpeado durante os anos do seu matrimonio.

Até agora. Até que Laura chegou. Doce, delicada e pequena. Laura estaba de visita na súa casa e era todo o contrario da súa esposa: Laura era fráxil e miúda, adorablemente indefensa e doce. Estaba tolo por ela e sabía que era a súa salvación. Ao casar con Laura, sería novamente un home. Estaba seguro de que casaría con el; tiña que facelo, era a súa única esperanza. Tiña que gañar, non importaba o que a súa esposa dixera ou fixera.

Bañouse e vestiuse rapidamente, temendo a próxima escena coa súa esposa, ansioso de afrontala co pouco valor que lle quedaba. Baixou as escaleiras e atopouna soa, almorzando na mesa. Ela levantou os ollos e comentou:
—Bos días, meu. Laura rematou de almorzar, e saíu dar un paseo. Pedinlle que o fixera para poder falar contigo a soas...

Ben, pensou el sentando no lado oposto. A súa esposa notou o que lle ocorría e tratou de facilitar as cousas traendo o asunto a colación.

—William, quero divorciarme. Sei que isto será un golpe para ti, pero... Laura e eu estamos namoradas e imos marchar xuntas, lonxe de aquí.


FREDRIC BROWN. Pesadelos e Geezenstacks.

09/12/13

Poema ao meu irmán branco

Querido irmán branco:

Cando eu nacín, era negro.
Cando crecín, era negro.
Cando me dá o sol, son negro.
Cando estou doente, son negro.
Cando morra, serei negro.

E mentres tanto, ti, home branco,
Cando naciches, eras rosado.
Cando creciches, fuches branco.
Cando che dá o sol, es vermello.
Cando sentes frío, es azul.
Cando sentes medo, es verde.
Cando estás doente, es amarelo.
Cando morras, serás gris.

Entón, de nós os dous,
quen é un home de cor?

Léopold Sédar Senghor.

07/07/13

Preámbulo ás instrucións para dar corda ao reloxo

Pensa nisto: cando che regalan un reloxo regálanche un pequeno inferno florido, unha cadea de rosas, un calabozo de ar. Non che dan soamente o reloxo, que os cumpras moi felices e esperamos que che dure porque é de boa marca, suízo con áncora de rubís; non che regalan soamente ese miúdo canteiro que atarás ao pulso e pasearás contigo. Regálanche -non o saben, o terrible é que non o saben-, regálanche un novo anaco fráxil e precario de ti mesmo, algo que é teu pero non é o teu corpo, que hai que atar ao teu corpo coa súa correa coma un braciño desesperado pendurándose do teu pulso. Regálanche a necesidade de darlle corda todos os días, a obriga de darlle corda para que siga sendo un reloxo; regálanche a obsesión de atender á hora exacta nas vitrinas das xoiarías, no anuncio pola radio, no servizo telefónico. Regálanche o medo de perdelo, de que cho rouben, de que se che caia ao chan e rompa. Regálanche a súa marca, e a seguridade de que é unha marca mellor cás outras, regálanche a tendencia de comparar o teu reloxo cos demais reloxos. Non che regalan un reloxo, ti es o regalado, a ti ofrécente para o aniversario do reloxo.
Julio Cortázar. Historias de Cronopios y de Famas. 1962

03/03/13

Paradoxos andantes, paradoxos estimulantes


Á esquerda, Reinhardt, xenial guitarrista nado en
Bélxica, alcumado “o xitano dos dedos de ouro“;
Arriba, á dereita, Marco Polo, mercader e viaxeiro
veneciano, autor dun dos máis importantes docu-
mentos medievais; abaixo, Antônio Fco. Lisboa, o
Aleijadinho. Este alcume (diminutivo de “eivado”)
levouno o escultor por unha doenza dexenerativa ,
quizais a lepra, que o obrigou a traballar coas
ferramentas fortemente amarradas ás súas mans.

O Aleijadinho, o home máis feo do Brasil, creou as máis fermosas esculturas da era colonial americana.

O libro de viaxes de Marco Polo, aventura da liberdade, foi escrito no cárcere de Xénova.

Don Quixote da Mancha, outra aventura da liberdade, naceu no cárcere de Sevilla.

Foron netos de escravos os negros que xeraron o jazz, a máis libre das músicas.

Un dos mellores guitarristas de jazz, o xitano Django Reinhardt, tiña non máis que dous dedos na súa man esquerda.

Non tiña mans Grimod de la Reynière, o grande mestre da cociña francesa. Con ganchos escribía, cociñaba e comía.


Eduardo Galeano. Espejos. Una historia casi universal (2008)

17/02/13

Aparición urbana

Cabalo do Guernica de Picasso. O cabalo do 
poema "Aparición urbana" de Girondo morrera 
nun accidente de tráfico no medio da cidade.

Xurdiu debaixo da terra?
Desprendeuse do ceo?

Estaba entre os ruídos,
ferido,
malferido,
inmóbil,
en silencio,
fincado ante a tarde,
ante o inevitable,
as veas adheridas
ao espanto,
ao asfalto,
coas súas crinas caídas,
cos seus ollos de santo,
todo, todo espido,
case azul, de tan branco.

Falaban dun cabalo.
Eu creo que era un anxo.


Oliverio Girondo, "Persuasión de los días" (1942)


27/01/13

Continuidade nos parques

O escritor arxentino
Julio Cortázar
 (1914–1984)











Empezara a ler a novela uns días antes. Abandonouna por negocios urxentes, volveu abrila cando regresaba en tren á finca; deixábase interesar lentamente pola trama, polo debuxo dos personaxes. Esa tarde, logo de escribir unha carta ao seu apoderado e discutir co mordomo unha cuestión de parcerías volveu ao libro na tranquilidade do estudio que miraba cara ao parque dos carballos. Apoltronado na súa butaca favorita de costas á porta que o puidese molestar como unha irritante posibilidade de intrusións, deixou que a súa man esquerda acariñase unha e outra vez o veludo verde e púxose a ler os derradeiros capítulos.

A súa memoria retiña sen esforzo os nomes e as imaxes dos protagonistas; a ilusión novelesca gañouno case deseguido. Gozaba do pracer case perverso de irse esgallando liña a liña do que o rodeaba, e sentir á vez que a súa cabeza descansaba comodamente no veludo do alto respaldo, que os cigarros seguían ao alcance da man, que máis aló das xanelas danzaba o ar do lusco fusco baixo os carballos. Palabra a palabra, absorbido pola sórdida disxuntiva dos heroes, deixándose ir cara ás imaxes que se concertaban e adquirían cor e movemento, foi testemuña do último encontro na cabana do monte. Primeiro entraba a muller, receosa; agora chegaba o amante, mancada a cara polo lategazo dunha póla. Admirablemente detiña ela o avance do sangue cos seus bicos, pero el rexeitaba as caricias, non viñera para repetir as cerimonias dunha paixón secreta, protexida por un mundo de follas secas e carreiros furtivos. O puñal entibiábase contra o seu peito, e debaixo latexaba a liberdade acazapada. Un diálogo axitado corría polas páxinas como un arroio de serpes, e sentíase que todo estaba decidido desde sempre. Até eses aloumiños que enredaban o corpo do amante como querendo retelo e disuadilo, debuxaban atrozmente a figura doutro corpo que era necesario destruír. Nada fora esquecido: coartadas, azares, posibles erros. A partir desa hora cada instante tiña o seu emprego minuciosamente asignado. O dobre repaso desapiadado interrompíase apenas para que unha man acariñase unha fazula. Empezaba a anoitecer.

Sen mirarse xa, atados rixidamente á tarefa que os esperaba, separáronse na porta da cabana. Ela debía seguir pola senda que ía ao norte. Desde a senda oposta el volveuse un instante para vela correr co pelo solto. Correu á súa vez, parapetándose nas árbores e as sebes, até distinguir na brétema malva do solpor a arboreda que levaba á casa. Os cans non debían ladrar, e non ladraron. O mordomo non estaría a esa hora, e non estaba. Subiu os tres chanzos do soportal e entrou. Desde o sangue galopando nos seus oídos chegábanlle as palabras da muller: primeiro unha sala azul, despois unha galería, unha escaleira alfombrada. No alto, dúas portas. Ninguén na primeira habitación, ninguén na segunda. A porta do salón, e entón o puñal na man, a luz das xanelas, o alto respaldo dunha butaca de veludo verde, a cabeza do home na butaca lendo unha novela.

Julio Cortázar. Final del juego (1956)

09/01/13

Concepción Arenal. Case unha lenda.

A profesora Ángeles Seoane ten publicada na revista "Ferrol Jurídico" (que edita o Ilustre Colexio de Avogados da cidade) unha interesante biografía da ferrolá máis insigne, dona Concepción Arenal. A figura desta muller, socióloga, penalista, ensaísta, publicista e periodista, está, como sabedes, moi ligada ao noso centro. Así que en “Fóra de portas” traducimos o artigo co permiso da autora e fixemos a presentación que podedes ver a continuación. Ocupa o período comprendido entre 1820 e 1948, a primeira parte da súa vida.

05/01/13

Canción africana

Retrato de muller negra. Maruxa Mallo
Gústame moito compartir unha historia que conta a poetisa africana Tolba Phanem, porque permite, cun exemplo concreto, entender o que significa “recuperar unha respiración de alma” e entendermos que se pode circular por unha vía moi diferente á que se nos fai crer como inevitábel [...]

“Cando unha muller en certa tribo de África sabe que está embarazada, intérnase na selva con outras mulleres e xuntas rezan e meditan ata que aparece a canción do neno. Elas saben que cada alma ten a súa propia vibración que expresa a súa particularidade, unicidade e propósito. As mulleres atopan a súa canción, entóana e cantan en voz alta. Logo retornan á tribo e ensínanlla a todos os demais. Cando nace o neno, a comunidade xúntase e cantan a súa canción. Máis tarde, cando o neno vai comezar a súa educación, o pobo xúntase e cántalle a súa canción. Cando se inicia como adulto, novamente xúntanse todos e cántanlle. Cando chega o momento do seu casamento, a persoa escoita a súa canción na voz do seu pobo. Finalmente, cando a alma se vai ir deste mundo, a familia e os amigos achéganse á cama e do mesmo xeito que fixeron no seu nacemento, cántanlle a súa canción para acompañalo na viaxe.

Nesta tribo hai unha ocasión máis na que os poboadores cantan a canción. Se nalgún momento da súa vida a persoa comete un acto social aberrante, lévana ao centro e toda a xente da súa comunidade forma un círculo ao seu arredor. Entón… cántanlle a súa canción. A tribo sabe que a corrección para as condutas antisociais non é o castigo, senón o amor e o recordo da súa verdadeira identidade. Cando recoñecemos a nosa propia canción xa non temos desexos nin necesidade de facer nada que poida danar a outros. Os teus amigos coñecen a túa canción e cántanche cando a esqueciches. Aqueles que te aman non poden ser enganados polos erros que cometes ou as escuras imaxes que ás veces amosas aos demais. Eles recordan a túa beleza cando te sentes feo, a túa totalidade cando estás quebrado, a túa inocencia cando te sentes culpábel, o teu propósito cando estás confundido. Non necesito unha garantía asinada para saber que o sangue das miñas veas é da terra e sopra na miña alma coma o vento, refresca o meu corazón como a chuvia e limpa a miña mente como o fumo do lume sagrado”.
Nin o poder nin o prestixio nin o diñeiro garanten a supervivencia de ningún idioma humano no movemento carcerario dun círculo vicioso […] Ese modesto idioma africano non está en risco mentres manteña como función nuclear a de crear/recrear a canción. 
A saída prodúcese atopando a nosa canción. Entre todos a de todos, cada un a súa, entre varios a da nosa lingua.

JOSÉ Mª SÁNCHEZ CARRIÓN, “(Re)pensar o discurso”. Unha outra guía para a intervención lingüística, UDC, 2011.


Sánchez Carrión, «Txepetx»  (1952), destacado lingüista experto en vasco, español e inglés. As súas principais áreas de investigación céntrase na sociolingüística e na vida das linguas, cunha especial preocupación cara as linguas minorizadas.

04/01/13

África miña

Conferencia de Berlín sobre
o reparto de África

















A fins do século dezanove, as potencias coloniais europeas reuníronse, en Berlín, para repartirse África. Foi longa e dura a pelexa polo botín colonial, as selvas, os ríos, as montañas, os solos, os subsolos, até que as novas fronteiras foron debuxadas e no día de hoxe de 1885 asinouse, en nome de Deus Todopoderoso, a acta Xeral.

Os amos europeos tiveron o bo gusto de non mencionar o ouro, os diamantes, o marfil, o petróleo, o caucho, o estaño, o cacao, o café nin o aceite de palma; prohibiron que a escravitude fose chamada polo seu nome; chamaron sociedades filantrópicas ás empresas que proporcionaban carne humana ao mercado mundial; advertiron que actuaban movidos polo desexo de favorecer o desenvolvemento do comercio e da Civilización e, por si houbese algunha dúbida, aclararon que actuaban preocupados por aumentar o benestar moral e material das poboacións indíxenas.

Así Europa inventou o novo mapa do África. Ningún africano estivo, nin de adorno, nesa xuntanza cume.


Eduardo Galeano. Los hijos de los días.

02/01/13

O traballo nº 13 de Hércules

François Boucher: "Hércules e Onfalia", 1730 (fragmento)
Segundo o apócrifo Apolodoro da Biblioteca, “Hércules hospedouse durante cincuenta días en casa dun tal Tespio, quen era pai de cincuenta fillas a todas as cales, unha por unha, foi poñendo no leito do heroe porque quería que este lle dese netos que herdasen a súa forza. Hércules, crendo que eran sempre a mesma, amounas a todas”.
O pormenor que Apolodoro ignora ou pasa por alto é que as cincuenta fillas de Tespio eran virxes. Hércules, curto de entendemento como todos os forzudos, sempre creu que o máis arduo dos seus traballos fora desflorar á única filla de Tespio.

Marco Denevi. Falsificaciones. 1966.

Con saias e a rachar


Joe E. Brown ("Osgood") e Jack
Lemmnon ("Jerry"/"Dafne") 



















 Osgood : Falei por teléfono con mamá. Estaba tan feliz que chorou! Quere que leves o seu vestido de noiva. É de encaixe branco.

Daphne: Osgood, non podo casar co vestido da túa nai. Ela e mais eu non temos o mesmo corpo.

Osgood : Mandámolo amañar.

Dafne: Oh, non o farás! Osgood, hei de ser sincera contigo... ti e mais eu non podemos casar de ningunha maneira!

Osgood: Por que non?

Dafne: Pois... ¡Primeiro, porque non son loira natural!

Osgood (sorrí): Non me importa.

Dafne: E... fumo! Fumo moitísimo!

Osgood: Éme igual.

Dafne: Teño un horrible pasado. Desde hai tres anos estou vivindo cun saxofonista.

Osgood: Perdóocho.

Dafne: Eu nunca poderei ter fillos

Osgood: Podemos adoptalos.

Dafne: Pero non comprendes, Osgood! (desesperado, saca a perruca e cambia á voz masculina) Ohhh! Son un home!

Osgood: (Mira para el e vólvese, imperturbable): Ben, ninguén é perfecto!


Diálogo final de “Some Like It Hot” (1959). Adaptación de Billy Wilder e I.A.L. Diamond sobre un texto orixinal de Robert Thoeren e Michael Logan.