Alfonsina

Á muller que pensa sécanselle os ovarios. Nace a muller para producir leite e bágoas, non ideas; e non para vivir a vida senón para espiala desde as xanelas a medio pechar. Mil veces explicáronllo e Alfonsina Storni nunca o creu. Os seus versos máis difundidos protestan contra o macho aprisionador. 

Cando hai anos chegou a Buenos Aires desde provincias, Alfonsina traía uns vellos zapatos de tacóns tortos e no ventre un fillo sen pai legal. 

Nesta cidade traballou no que había; e roubaba formularios do telégrafo para escribir as súas tristezas. 

Mentres puía as palabras, verso a verso, noite a noite, cruzaba os dedos e bicaba as barallas que anunciaban viaxes e herdanzas e amores. 

O tempo pasou, case un cuarto de século; e nada lle regalou a sorte. Pero pelexando a brazo aberto, Alfonsina foi capaz de abrirse paso no masculino mundo. A súa cara de ratiña travesa nunca falta nas fotos que congregan aos escritores arxentinos máis ilustres. 

Este ano, no verán, soubo que tiña cancro. Desde entón escribe poemas que falan do abrazo do mar e da casa que a espera alá no fondo, na avenida das madréporas.

Eduardo Galeano. Mujeres. 

Paxaros prohibidos

1976. Nun cárcere chamado Liberdade.

Os presos políticos uruguaios non poden cantar sen permiso, asubiar, sorrir, cantar, camiñar rápido nin saudar outro preso. Tampouco poden debuxar nin recibir debuxos de mulleres embarazadas, parellas, bolboretas, estrelas ou paxaros.
Didaskó Pérez, mestre de escola, torturado e preso por ter ideas ideolóxicas, recibe un domingo a visita da súa filla Milay, de cinco anos. A filla tráelle un debuxo de paxaros. Os censores rómpenllo á entrada do cárcere. 

Ao domingo seguinte, Milay tráelle un debuxo de árbores. As árbores non están prohibidas, e o debuxo pasa. 

Didaskó elóxialle a obra e pregúntalle polos circuliños de cores que aparecen nas copas das árbores, moitos pequenos círculos entre as pólas. 

⎼ Son laranxas? Que froitas son? 

A nena faino calar: 

⎼ Ssshhhh 

E en segredo explícalle: 

⎼ Bobo. Non ves que son ollos? Os ollos dos paxaros que trouxen ás agachadas. 

Fotograma da animación en 3D de Eduardo Luzzatti

A Lotería. Shirley Jackson.

A MAÑÁ DO 27 DE XUÑO amañeceu clara e asollada, coa refrescante calor dun día de pleno verán; as flores abrocharan profusamente e a herba tiña un verdor intenso. Os habitantes do lugar empezaron a se congregar na praza, entre a oficina de correos e o banco, ao redor das dez da mañá; nalgunhas vilas había tanta xente que a lotería duraba dous días e tiña que comezar o día 26, pero naquela pequena poboación de apenas trescentas persoas, todo o proceso ocupaba un par de horas, de xeito que podía comezar ás dez da mañá e aínda ficaba tempo para os veciños volveren ás súas casas ao xantar.

Os nenos foron os primeiros en achegarse, por suposto. A escola acaba de pechar para as vacacións de verán e a sensación de liberdade producía axitación na maioría dos nenos; estes adoitaban formar grupos silenciosos por un tempo antes de botárense a xogar co seu barullo habitual. As súas conversas xiraban aínda sobre a clase e o profesor, os libros e os castigos. Bobby Martin xa enchera os petos con pedras e os outros rapaces seguiron o exemplo, seleccionando os seixos máis lisos e redondos. Bobby, Harry Jones e Dickie Delacroix –os veciños pronunciaban “Dellacroy”–acumularon finalmente unha gran morea de pedras nun recuncho da praza e protexérono das incursións dos outros cativos. As rapazas mantivéronse separadas, parolando entre elas, coa cabezas xiradas cara os nenos; mentres, os pícaros máis noviños xogaban coa terra ou collían as mans dos seus irmáns ou irmás maiores.

Axiña os homes comezaron a reunirse. Falaban de cultivos e choivas, de tractores e de impostos, mentres vixiaban os seus fillos. Formaron un grupo lonxe da morea de pedras do recuncho, e chanceaban en voz baixa, provocando máis sorrisos ca risadas. As mulleres, con vestidos de andar por casa e xerseis finos, chegaron pouco despois dos homes. Saudáronse e intercambiaron precipitados chismes antes de acercarse aos maridos. Logo, xunta a eles, puxéronse a chamar polos seus fillos, e os rapaces regresaron, de mala gana, despois da cuarta ou quinta convocatoria. 

PODES LER O CONTO COMPLETO NO SEGUINTE PDF (preme enriba).

O compoñedor de contos

Nella Marchesini, Father in the Study (1928)

Os que estragaban un conto bo ou escribían un cativo, enviábano a un compoñedor de contos. Este era un velliño calvo, de ollos moi vivos, que usaba uns anteollos pasados de moda, montados case na punta do nariz, e estaba detrás dun mostrador baixiño, cheo de poeirentos libros de contos de todas as idades e de todos os países.
A súa tenda tiña unha soa porta cara a rúa e el andaba sempre moi atarefado. Dos seus grandes libros tiraba inesgotablemente palabras belas e aínda frases enteiras, ou ben anacos de aventuras ou feitos prodixiosos que anotaba nun papel branco, e logo, con paciencia e amodo, ía engarzando eses materiais no conto roto. 
Cando remataba a compoñedura, líase o conto tan ben que semellaba outro.

Disto vivía o velliño e tiña que manter a súa muller, dez fillos ociosos, un can irlandés e dous gatos negros.
MARIANO SILVA Y ACEVES. De Campanitas de Plata (1925)

Herdanza

Antes de pór o pendente frotou o metal que rodeaba o zafiro cun pauciño de algodón impregnado en líquido para limpar prata. Centos de estratos de tempo alzaron o voo deixando a superficie luminosa e espida. Achegouse, curiosa, e a xoia devolveulle a faciana adolescente da súa avoa probando o pendente ante un espello.

Paz Monserrat Revillo

Paz Monserrat Revillo (Tortosa, 1962), bióloga e profesora de Secundaria, foi galardoada en diversos certames polos seus relatos e microrrelatos.

Os cegos e o elefante

Había unha vez seis cegos que todos os días estaban sentados á beira dun camiño e vivían da caridade dos viandantes.

Un día oíron barullo de xente que pasaba polo camiño e preguntaron que estaba acontecendo. Unha muller contoulles que conducían un elefante para traballar nun bosque de alí cerca. A miúdo oíran falar dos elefantes, pero nunca viran un. Como ían poder, pois eran cegos?

Pediron á muller que os avisara cando o elefante se achegara, e, cando o fixo, os cegos saíron á estrada e chamaron ao dono. Pedíronlle que se detivese un momento para eles poderen ver o grande animal. No podían velo cos ollos, pero pensaron que se o tocaban coas mans poderían saber que aspecto tiña.

O primeiro pousou a man nun lateral do elefante. "Ben, ben –dixo–. Agora xa sei como é este animal: é idéntico a unha parede".

O segundo foi dar cun dos dous dentes incisivos que sobresaen da boca do elefante. “Irmán –dixo–. Estás equivocado. É redondo, liso e coa punta afiada. Asemella máis unha lanza ca calquera outra cousa“.

O terceiro agarrou a longa trompa do elefante. "Ambos os dous andades errados –dixo –. Calquera que teña dous dedos de fronte pode deducir que un elefante asemella unha gorda serpe".

O cuarto estendeu os brazos e chantounos arredor dunha das patas do elefante. "Oh, que cegos sodes! –dixo–. Para min está moi claro que é redondo e alto coma unha árbore".

O quinto home era moi alto e cadroulle agarrar unha das enormes orellas do elefante. “Mesmo sen ollos, deberiades poder ver que este animal non é como ningunha das cousas que nomeades –dixo–. Ten toda a pinta dun grande abano".

O sexto home, que era moi vello e lento, botou un tempo antes de poder atopar o elefante. Por fin, pillou o rabo do animal. "Oh, homes necios! –berrou–. Hoxe estades apaiolados. Este elefante nin asemella un muro, nin unha lanza, nin unha serpe nin unha árbore; e menos un abano. Calquera que o vexa debe sabelo: asemella unha corda".

Despois o elefante seguiu adiante. Os seis cegos sentaron á beira do camiño e botaron alí todo o día defendendo as súas opinións. Non se deron posto de acordo e chegaron a insultarse por teren percepcións diferentes. Todos e cada un crían saber a verdade, pero todos estaban errados porque só coñecían unha parte dela. As veces, tamén as persoas que teñen vista actúan coma parvos.

JAMES BALDWIN. The Blind Men and the Elephant. Versión dun conto tradicional hindú. 

James Baldwin (1924-1987) foi un escritor neoiorquino, activista polos dereitos civís. As súas novelas exploran os temas da identidade colectiva e denuncian as presións sociais contra negros e homosexuais.

O sentinela

Estaba empapado e enlamado e famento e aterecido a 50.000 anos luz da casa.

O sol alumaba cunha rara luz azul, e a gravidade -o dobre da que el estaba acostumado- dificultaba cada movemento.

Pero tras decenas de milleiros de anos, a guerra non cambiara. Para os pilotos do espazo era doada, coas súas relucentes astronaves e súas superarmas. Mais cando as naves tomaban terra, era o soldado de a pé, a infantaría, quen se tiña que apoderar do terreo, palmo a palmo, custase o sangue que custase. Xusto iso estaba acontecendo naquel maldito planeta, planeta dunha estrela da cal nin oíra falar até que lle fixeron poñer os pés nel. E agora era terreo sagrado porque os inimigos tamén estaban alí. Os outros, a única outra especie intelixente na Galaxia... monstros crueis, horrorosos e repulsivos.

O primeiro contacto fora cerca do centro da Galaxia; despois veu a lenta e difícil colonización duns doce mil planetas; unha guerra a primeira vista. Eles comezaran a disparar sen tentar negociar ou acordar a paz.

Agora loitaban planeta por planeta, nunha amarga guerra. 

Estaba empapado e enlamado e famento e aterecido; o día era cru, cun vento que mancaba os ollos. Pero o inimigo tentaba infiltrarse, e cada posto avanzado era vital. Mantíñase alerta, coa arma preparada. A 50.000 anos luz da súa casa, loitando nun mundo estraño e dubidando se viviría para volver ao fogar.

E entón viu que un daqueles seres viña arrastrándose cara a el. Apuntou e disparou. O inimigo deu ese un deses horribles e estraños gritos que eles daban e despois caeu inmóbil.

Ficou estremecido polo espectáculo que tiña diante. Debía poder acostumarse co tempo, mais el nunca puido. Esas criaturas eran tan repugnantes, con só dous brazos e dúas pernas, e aquela noxenta pel clara e sen escamas.

FREDRIC BROWN. Sentry (1954)

As dúas voces

As dúas voces medraran xuntas, a guitarra e Violeta Parra.

Cando unha chamaba, a outra viña.
A guitarra e ela ríanse, chorábanse, preguntábanse, críanse.
A guitarra tiña un buraco no peito.
Ela, tamén.
No día de hoxe de 1967, a guitarra chamou e Violeta non veu.
Nunca máis veu. 

 

 

EDUARDO GALEANO (De: “Los hijos de los días”)

 

GOLEM E RABINO (IV)

-Non me obedezas! -ordenou o seu Amo ao perplexo Golem que, ansioso por cumprir a súa orde, a desobedeceu ao instante, amosándose aínda máis servil que de costume.

Ana María Shua

Artistas do trapecio

Non teñas medo, voará, herdou os nosos xenes, di o artista do trapecio. E desde o punto máis alto lanza á súa filla, un bebé aínda, polo ar, cara aos brazos da nai aterrada e infiel.

Ana María Shua

ESMAGAMENTO DAS GOTAS

Eu non sei, olla, é terrible como chove. Chove todo o tempo, por fóra tupido e gris, aquí contra o balcón con goteiróns calados e duros, que fan plaf e se esmagan como labazadas un detrás doutro, que fastío. Agora aparece unha pinguiña no alto do marco da fiestra, fica tremelicando contra o ceo que a esnaquiza en mil brillos apagados, vai crecendo e cambaléase, xa vai caer e non cae, aínda non cae.

Está prendida con todas as uñas, non quere caer e vese que se agarra cos dentes mentres lle medra a barriga, xa é unha gotaza que pendura maxestosa e, de súpeto, zup, alá vai, plaf, desfeita, nada, unha viscosidade no mármore.
Pero hainas que se suicidan e entréganse axiña, brotan no marco e aí mesmo tíranse, paréceme ver a vibración do salto, as súas perniñas desprendéndose e o grito que as emborracha nesa nada do caer e aniquilarse.

Tristes pingas, redondas inocentes pingas. Adeus pingas. Adeus.

JULIO CORTÁZAR. Historias de Cronopios e de Famas (1962).

O PASEO REPENTINO (1913)

Cando un pola noite parece ter tomado a decisión definitiva de ficar na casa, puxo a bata, despois de cea sentou na mesa iluminada disposto a facer aquel traballo ou aquel pasatempo despois do cal un acotío vai durmir, cando fóra o tempo vai tan desapracible que o máis natural resulta quedar na casa, cando un botou quedo xa tanto tempo na mesa que irse provocaría o abraio de todos, cando xa a escada está escura e a porta da entrada fechada, e cando a pesar de todo iso, un, nunha excitación repetina, quita a bata, aparece decontado vestido para saír á rúa, explica que ten que saír e o fai despois dunha breve despedida, coidando en ter deixado unha maior ou unha menor irritación dada a rapidez coa que bate a porta da casa, cando un está de novo na rúa cos membros que responden cunha mobilidade especial por esa liberdade inesperada que lles conseguiu, cando un sente só por esa decisión que concentra en si mesmo toda a capacidade de decidir, cando un dando ao feito unha maior importancia do normal, dáse de conta que ten máis forza para provocar e soportar o máis rápido dos cambios, e cando un vai así alancando altivo polas rúas, entón un, por esa noite, está totalmente desligado dunha familia que se converte no impropio, mentres un firme e denso, enche o peito, estrica as pernas e ascende á súa verdadeira estatura. Todo isto intensifícase, cando un, a esa hora serodia da noite, vai visitar un amigo para ver como lle vai.

FRANK KAFKA. Praga, Imperio Austrohúngaro, 1883 - Kierling, Austria, 1924.

O traxe novo do Emperador

Hai moitos anos, había un Emperador tan afeccionado aos traxes novos que gastaba todas as súas rendas en vestir coa máis suprema elegancia. Non se interesaba polos seus soldados, nin polo teatro, nin lle gustaba saír de paseo polo campo, a menos que fose para lucir os seus traxes novos. Tiña unha vestimenta distinta para cada hora do día, e do mesmo xeito que se di dun rei: “Está no Consello?”, do noso home dicíase: “O Emperador está no vestiario?”.
A cidade en que vivía o Emperador era moi leda e buliciosa e todos os días chegaban a ela moitísimos estranxeiros.

Unha vez, presentáronse dous truáns que se facían pasar por tecedores, asegurando que sabían tecer as máis marabillosas teas. Non soamente as cores e os debuxos eran fermosísimos, senón que as pezas con elas confeccionadas posuían a milagrosa virtude de ser invisibles a toda persoa que non fose apta para o seu cargo ou que fose irremediablemente estúpida.
—Deben ser vestidos magníficos! —pensou o Emperador—. Se os tivese, podería indagar que funcionarios do reino son ineptos para o cargo que ocupan. Podería distinguir entre os intelixentes e os parvos. Nada, que se poñan axiña a tecer a tea—. E mandou abonar aos dous pícaros un bo adianto en metálico, para que puxesen ao choio canto antes.
Eles montaron un tear e simularon que traballaban; pero non tiñan nada na máquina. Malia iso, fixéronse fornecer coas sedas máis finas e co ouro de mellor calidade, que se embolsaron gustosamente, mentres seguían facendo como que traballaban nos teares baleiros até moi entrada a noite.
«Gustaríame saber si avanzan coa tea»—, pensou o Emperador. Pero había unha cuestión que o tiña un tanto cohibido, a saber, que un home que fose estúpido ou inepto para o seu cargo non podería ver o que estaban tecendo. Non é que temese por si mesmo; sobre este punto estaba bastante tranquilo; pero, polo si ou polo non, prefería enviar primeiro a outro, para asegurarse de como andaban as cousas. Todos os habitantes da cidade estaban informados da particular virtude daquela tea, e todos estaban impacientes por ver até que punto o seu veciño era aparvado ou inepto.
«Enviarei ao meu Primeiro Ministro a que visite aos tecedores —pensou o Emperador—. É un home honrado e o máis indicado para xulgar das calidades da tea, pois ten talento, e non hai quen desempeñe o cargo como el».
O vello e digno Ministro presentouse, pois, na sala ocupada polos dous estafadores, os cales seguían traballando nos teares baleiros. «Deus nos valla! —pensou o Ministro para os seus adentros, abrindo uns ollos coma laranxas—. Pero se non vexo nada!». Con todo, non soltou palabra.
Os dous raposos rogáronlle que se achegase e preguntáronlle se non consideraba magníficos a cor e o debuxo. Sinalábanlle o tear baleiro, e o pobre home seguía cos ollos desencaixados, pero sen ver nada, posto que nada había. «Deus santo! —pensou—. Seica son parvo? Ninguén o cre, e ninguén ten que sabelo. É posible que eu sexa inútil para o cargo? Non, desde logo non podo dicir que non vin a tea».
—Que? Non di a Vosa Excelencia nada do tecido? —preguntou un dos tecedores.
—Oh, precioso, marabilloso! —respondeu o vello Ministro mirando a través dos lentes—. Que debuxo e que cores! Desde logo, direi ao Emperador que me gustou extraordinariamente.
—Dános unha boa alegría —responderon os dous teceláns, dándolle os nomes das cores e describíndolle o raro debuxo. O vello tivo bo coidado de quedarse as explicacións na memoria para poder repetilas ao Emperador; e así o fixo.
Os estafadores pediron entón máis diñeiro, máis seda e máis ouro, xa que o necesitaban para seguir tecendo. Todo foi a parar aos seus petos, pois nin un fío se empregou no tear; e eles continuaron, como antes, traballando nas máquinas baleiras.
Pouco despois, o Emperador enviou a outro alto funcionario da súa confianza a inspeccionar o estado da tea e informarse de se quedaría pronto lista. Ao segundo, ocorreulle o que ao primeiro; mirou e mirou..., pero como no tear non había nada, nada puido ver.
—Verdade que é unha tea fermosa? —preguntaron os dous tramposos, sinalando e explicando o precioso debuxo que non existía.
«Eu non son parvo —pensou o home—, e o emprego que teño non o solto. Sería moi molesto. É preciso que ninguén se dea conta». Así que se desfixo en loanzas da tea que non vía, e ponderou o seu entusiasmo por aquelas fermosas cores e aquel soberbio debuxo.
—É digno de admiración! —dixo ao Emperador.
Todos os moradores da capital falaban da magnífica tea, tanto, que o Emperador quixo vela cos seus propios ollos antes de que a sacasen do tear. Seguido dunha multitude de personaxes escolleitos, entre os cales figuraban os dous devanditos probos funcionarios, encamiñouse á casa onde paraban os pícaros, os cales continuaban tecendo con todas as súas forzas, aínda que sen fíos nin fiados.
—Verdade que é admirable? —preguntaron os dous honrados funcionarios—. Fíxese Vosa Maxestade nestas cores e estes debuxos —e sinalaban o tear baleiro, crendo que os demais vían a tea.
«Como! —pensou o Emperador—. Eu non vexo nada! Isto é terrible! Serei tan parvo? Seica non sirvo para emperador? Sería espantoso».
—Oh, si, é moi linda! —dixo—. Gústame, apróboa—. E cun xesto de agrado miraba o tear baleiro; non quería confesar que non vía nada.
Todos os compoñentes do seu séquito miraban e remiraban, pero ningún sacaba nada en limpo; mentres, todo era exclamar, como o Emperador: —oh, que bonito!—, e aconselláronlle que estrease os vestidos confeccionados con aquela tea na procesión que debía celebrarse proximamente. —É preciosa, elegantísima, estupenda!— corría na fala da xente, e todo o mundo parecía extasiado con ela.
O Emperador concedeu cadansúa condecoración aos dous canallas para que as prendesen no ollal, e nomeounos Tecedores Imperiais.
Durante toda a noite que precedeu ao día da festa, os dous raposeiros estiveron levantados, con dezaseis lámpadas acesas, para que a xente vise que traballaban activamente na confección dos novos vestidos do Soberano. Simularon quitar a tea do tear, cortala con grandes tesoiras e cosela con agullas sen fío; finalmente, dixeron: —Por fin, o vestido está listo!
Chegou o Emperador en compañía dos seus cabaleiros principais, e os dous tunantes, levantando os brazos coma se sostivesen algo, dixeron:
—Isto son os pantalóns. Aí está a casaca. Aquí teñen o manto. As pezas son lixeiras coma se fosen de tea de araña; un crería non levar nada sobre o corpo, mais precisamente isto é o bo da tea.
—Si! —asentiron todos os cortesáns, malia que non vían nada, pois nada había.
—Quere dignarse Vosa Maxestade quitarse o traxe que leva —dixeron os dous desvergonzados— para que podamos vestilo co novo diante do espello?
Quitou o Emperador as súas pezas, e os dous simularon poñerlle as diversas pezas do vestido novo, que dixeran remataren pouco antes. E collendo ao Emperador pola cintura, fixeron coma se lle atasen algo, a cola seguramente; e o Monarca todo era dar voltas ante o espello.
—Deus, e que ben lle senta, vaille estupendamente! —exclamaban todos—. Vaia deseño e vaia cores! É un traxe precioso!
—O palio baixo o cal irá A vosa Maxestade durante a procesión, agarda xa na rúa—anunciou o mestre de Cerimonias.
—Moi ben, estou a punto —dixo o Emperador—. Verdade que me senta ben? ? e volveuse unha vez máis de face ao espello, para que todos cresen que vía o vestido.
Os axudantes de cámara encargados de soster a cola baixaron as mans ao chan como para erguela, e avanzaron con ademán de soster algo no ar; por nada do mundo confesarían que non vían nada. E, deste xeito, botou a andar o Emperador baixo o magnífico palio, mentres o xentío, desde a rúa e as fiestras, exclamaba:
—Que preciosos son os vestidos novos do Emperador! Que magnífica cola! Que fermoso é todo!
Ninguén permitía que os demais se decatasen de que nada vía, para non ser tido por inepto no seu cargo ou por paspán. Ningún traxe do Monarca tivera tanto éxito como aquel.
—Pero... se non leva nada! —exclamou, de súpeto, un neno.
—Deus bendito, escoiten a voz da inocencia! —dixo o seu pai; e todo o mundo foise repetindo ao oído o que acababa de dicir o pequeno.
—Non leva nada; é un raparigo o que di que non leva nada!
—Pero se non leva nada! —gritou, finalmente, o pobo enteiro.
Aquilo desacougou ao Emperador, pois presentía que o pobo tiña razón; mais pensou: «Hai que aturar até o fin».

E seguiu máis fachendoso que antes; e os axudantes de cámara continuaron sostendo a inexistente cola.

Hans Christian Andersen

Hans Christian Andersen (1805-1875) foi un escritor e poeta danés, famoso polos seus contos para nenos, como O patiño feo, A sereíña, A raíña das neves, O soldadiño de chumbo...

O pan alleo

VARLAM T. SHALÁMOV

Aquel era un pan alleo, o pan do meu compañeiro. Este confiaba só en min. Ao compañeiro pasárono a traballar á quenda de día e o pan ficou comigo nun pequeno cofre ruso de madeira. Agora xa non se fan cofres así, en cambio nos anos vinte as raparigas presumían con eles, con aqueles maletíns deportivos, de pel de crocodilo artificial. No cofre gardaba o pan, unha ración de pan. Se sacudía a caixa, o pan removíase no interior. O bauliño atopábase baixo a miña cabeza. Non puiden durmir moito. O home famento dorme mal. Pero eu non durmía xustamente porque tiña o pan na miña cabeza, un pan alleo, o pan do meu compañeiro.

Sentei sobre a liteira... Tiven a impresión de que todos me ollaban, que todos sabían o que me propoñía facer. Pero o encargado de Día afanábase xunto á fiestra poñendo un parche sobre algo. Outro home, cun apelido que non lembro e que traballaba coma min na quenda de noite, naquel momento estaba a deitarse nunha liteira que non era a súa, no centro do barracón, cos pés dirixidos cara á cálida estufa de ferro. Aquela calor non chegaba até min. O home deitábase de costas, cara arriba. Achegueime a el, tiña os ollos pechados. Mirei cara ás liteiras superiores; alí nun recuncho do barracón, alguén durmía ou permanecía deitado cuberto por unha chea de farrapos. Deiteime de novo no meu lugar coa firme decisión de durmir.

Contei até mil e levanteime de novo. Abrín o baúl e extraín o pan. Era unha ración, unha barra de trescentos gramos, fría como un anaco de madeira. Achegueino en segredo ao nariz e o meu olfacto percibiu case imperceptiblemente cheiro a pan. Dei volta á caixa e deixei caer sobre a miña palma unas cantas faragullas. Lambín a man coa lingua, e a boca enchéuselleme no intre de saliva, as migallas fundíronse. Deixei de dubidar. Belisquei tres anaquiños de pan, pequenos coma a uña do maimiño, coloquei o pan no baúl e deiteime. Desfacía e chuchaba aquelas faragullas.

E durmín, orgulloso de non lle ter roubado o pan ao meu compañeiro.

r

VARLAM T. SHALÁMOV. Relatos de Kolymá (1978)

Paseo nocturno

Cheguei á casa cargando o cartafol cheo de papeis, relatorios, estudos, investigacións, propostas, contratos. A miña muller, xogando un solitario na cama, cun vaso de whisky no velador, dixo, sen sacar os ollos das cartas, tes ar de canso. Os sons da casa: a miña filla no seu cuarto practicando impostación da voz, a música cuadrafónica do cuarto do meu fillo. Non vas soltar ese maletín? Preguntou a miña muller, saca esa roupa, bebe un whiskiño, necesitas aprender a relaxarte.

Fun para a biblioteca, o lugar da casa onde me gustaba estar illado e como sempre non fixen nada. Abrín o volume de pescudas sobre a mesa, non vía as letras nin os números, eu esperaba nada máis. Ti non paras de traballar, aposto que os teus socios non traballan nin a metade e gañan o mesmo, entrou a miña muller na sala cun vaso na man, xa podo mandar servir a cea?

A empregada servía á francesa, os meus fillos creceran, a miña muller e eu estabamos gordos. É aquel viño que che gusta, ela estalou a lingua con pracer. O meu fillo pediume diñeiro cando estabamos co café, a miña filla pediume diñeiro na hora do licor. A miña muller non pediu nada, nós tiñamos unha conta bancaria conxunta.
Imos dar unha volta no coche? Invitei. Eu sabía que ela non ía, era a hora do serial televisivo. Non sei que graza ten pasear en coche todas as noites, ese coche custou unha fortuna, ten que ser usado, eu apégome menos aos bens materiais, respondeu a miña muller.

Os coches dos nenos bloqueaban a porta do garaxe, impedindo que eu sacase o meu coche. Saquei o coche dos dous, deixeinos na rúa, saquei o meu e deixeino na rúa, puxen os dous coches novamente no garaxe, pechei a porta, todas esas manobras deixáronme levemente irritado, pero ao ver os parachoques saíntes do meu coche, o reforzo especial dobre de aceiro cromado, sentín que o corazón batía rápido de euforia. Metín a chave no contacto, era un motor poderoso que xeraba a súa forza en silencio, escondido no capó aerodinámico. Saín, como sempre sen saber para onde ir, tiña que ser unha rúa deserta, nesta cidade que ten máis xente que moscas. Na Avenida Brasil, alí non podía ser, moito movemento. Cheguei a unha rúa mal iluminada, chea de árbores escuras, o lugar ideal. Home ou muller?, realmente non había gran diferenza, pero non aparecía ninguén en condicións, comecei a quedar un pouco tenso, iso sempre sucedía, até me gustaba, o alivio era maior. Entón vin á muller, podía ser ela, aínda que unha muller fose menos emocionante, por ser máis fácil. Ela camiñaba apresuradamente, levando un vulto de papel ordinario, cousas da panadería ou da tenda de legumes, estaba de saia e blusa, andaba rápido, había árbores na beirarrúa, de vinte en vinte metros, un interesante problema que esixía unha dose de pericia. Apaguei as luces do coche e acelerei. Ela só caeu na conta de que eu ía encima dela cando escoitou o son do caucho dos pneumáticos pegando na cuneta. Collín a muller por arriba dos xeonllos, ben no medio das dúas pernas, un pouco máis sobre a esquerda, un golpe perfecto, escoitei o ruído do impacto partindo os dous osos, desviei rápido á esquerda, un golpe perfecto, pasei como un foguete preto dunha árbore e escorreguei cos pneumáticos cantando, de volta ao asfalto. Motor bo, o meu, ía de cero a cen quilómetros en once segundos. Até puiden ver o corpo todo desconxuntado da muller que fora parar, avermellado, encima dun muro, deses baixiños de casa de suburbio.

Examinei o coche no garaxe. Pasei orgullosamente a man suavemente polo gardalamas, o parachoques sen marca. Poucas persoas, no mundo enteiro, igualaban a miña habilidade no uso desas máquinas.

A familia estaba vendo a televisión. Xa deches o teu paseíño, agora estás máis tranquilo?, preguntou a miña muller, deitada no sofá, mirando fixamente o vídeo. Vou durmir, boas noites  a todos, respondín, mañá vou ter un día horrible na compañía.

RUBEM FONSECA (Os melhores Contos Brasileiros de 1973. 1974)

Rubem Fonseca (1925) escritor e guionista brasileiro. O seu estilo agudo e mordaz valéronlle os máis destacados galardóns, como o Premio Camões (o máis destacado en portugués) ou o Juan Rulfo. Destacan nel o tratamento da crueldade, as situacións corrosivas nas que coloca os personaxes, os xiros de humor...

Pesadelo en verde

Espertou plenamente consciente da súa decisión: a grande decisión que tomara mentres repousaba a noite anterior, tentando durmir. Tería que matala sen afrouxarse, quería sentirse novamente coma un home, coma un home completo. Tería que ser firme no momento de pedirlle o divorcio á súa esposa ou todo se ía perder e nunca volvería a reunir o valor necesario para facelo. Agora vía claro que, xa desde o principio mesmo do seu matrimonio, ficaba inevitable que as cousas chegaran a este estado.

Estar casado cunha muller máis forte ca el, máis forte en todos os sentidos, non só era intolerable senón que o convertía progresivamente nun indefenso e débil rato. A súa muller podíalle gañar en todo o que facía. Unha atleta como era, podíalle derrotar con facilidade en tenis, en golf, en todo. Podía montar e patinar mellor ca el; guiar un automóbil con máis pericia. Experta en case todo, facíalle parecer un torpe xogador de póker, ao que xogaba como unha consumada profesional. E, o que aínda era peor, pouco a pouco ela colleu as rendas dos seus negocios e asuntos financeiros e levounos a unha prosperidade económica que el xamais podería nin imaxinar. Non existía unha soa faceta na que o seu ego, ou o pouco que del lle quedaba, non tivera sido lacerado e golpeado durante os anos do seu matrimonio.

Até agora. Até que Laura chegou. Doce, delicada e pequena. Laura estaba de visita na súa casa e era todo o contrario da súa esposa: Laura era fráxil e miúda, adorablemente indefensa e doce. Estaba tolo por ela e sabía que era a súa salvación. Ao casar con Laura, sería novamente un home. Estaba seguro de que casaría con el; tiña que facelo, era a súa única esperanza. Tiña que gañar, non importaba o que a súa esposa dixera ou fixera.

Bañouse e vestiuse rapidamente, temendo a próxima escena coa súa esposa, ansioso de afrontala co pouco valor que lle quedaba. Baixou as escaleiras e atopouna soa, almorzando na mesa. Ela levantou os ollos e comentou:

—Bos días, meu. Laura rematou de almorzar, e saíu dar un paseo. Pedinlle que o fixera para poder falar contigo a soas...

Ben, pensou el sentando no lado oposto. A súa esposa notou o que lle ocorría e tratou de facilitar as cousas traendo o asunto a colación.

—William, quero divorciarme. Sei que isto será un golpe para ti, pero... Laura e eu estamos namoradas e imos marchar xuntas, lonxe de aquí.

FREDRIC BROWN. Pesadelos e Geezenstacks.

Preámbulo ás instrucións para dar corda ao reloxo

Pensa nisto: cando che regalan un reloxo regálanche un pequeno inferno florido, unha cadea de rosas, un calabozo de ar. Non che dan soamente o reloxo, que os cumpras moi felices e esperamos que che dure porque é de boa marca, suízo con áncora de rubís; non che regalan soamente ese miúdo canteiro que atarás ao pulso e pasearás contigo. Regálanche -non o saben, o terrible é que non o saben-, regálanche un novo anaco fráxil e precario de ti mesmo, algo que é teu pero non é o teu corpo, que hai que atar ao teu corpo coa súa correa coma un braciño desesperado pendurándose do teu pulso. Regálanche a necesidade de darlle corda todos os días, a obriga de darlle corda para que siga sendo un reloxo; regálanche a obsesión de atender á hora exacta nas vitrinas das xoiarías, no anuncio pola radio, no servizo telefónico. Regálanche o medo de perdelo, de que cho rouben, de que se che caia ao chan e rompa. Regálanche a súa marca, e a seguridade de que é unha marca mellor cás outras, regálanche a tendencia de comparar o teu reloxo cos demais reloxos. Non che regalan un reloxo, ti es o regalado, a ti ofrécente para o aniversario do reloxo.

	Julio Cortázar. Historias de Cronopios y de Famas. 1962

Paradoxos andantes, paradoxos estimulantes



Á esquerda, Reinhardt, xenial guitarrista nado en

Bélxica, alcumado “o xitano dos dedos de ouro“;

Arriba, á dereita, Marco Polo, mercader e viaxeiro

veneciano, autor dun dos máis importantes docu-

mentos medievais; abaixo, Antônio Fco. Lisboa, o

Aleijadinho. Este alcume (diminutivo de “eivado”)

levouno o escultor por unha doenza dexenerativa ,

quizais a lepra, que o obrigou a traballar coas

ferramentas fortemente amarradas ás súas mans.

O Aleijadinho, o home máis feo do Brasil, creou as máis fermosas esculturas da era colonial americana.

O libro de viaxes de Marco Polo, aventura da liberdade, foi escrito no cárcere de Xénova.

Don Quixote da Mancha, outra aventura da liberdade, naceu no cárcere de Sevilla.

Foron netos de escravos os negros que xeraron o jazz, a máis libre das músicas.

Un dos mellores guitarristas de jazz, o xitano Django Reinhardt, tiña non máis que dous dedos na súa man esquerda.

Non tiña mans Grimod de la Reynière, o grande mestre da cociña francesa. Con ganchos escribía, cociñaba e comía.

Eduardo Galeano. Espejos. Una historia casi universal (2008)